VR gözlükle baş dönmesi neden olur?

VR gözlük mide bulantısı ile baş dönmesi aynı şeyin iki yüzü: gözün koşuyormuşsun, uçuyormuşsun gibi bir görüntü görüyor ama vücudun olduğu yerde duruyor. İç kulağındaki denge sistemi “hareket yok” diyor, gözün “hareket var” diyor. Beyin bu çelişkiyi çözemeyince baş dönüyor, mide bulanıyor, alın terliyor.

Aynı şey arabada telefona bakarken de olur. Yol gerçekten hareket ediyor, gözün ekrana kilitli, iç kulağın ise sallanmayı hissediyor. VR’da bunun tersi var: gözün hareket görüyor, bedenin hareket hissetmiyor. İki durumda da sorun, iki duyunun farklı şeyler söylemesi.

Kimde daha sık olur?

Kesin bir kural yok. Gemide, dolmuşta ya da kıvrımlı yolda kolay rahatsız olanlar VR’da da biraz daha hassas olabiliyor. Yorgun, uykusuz ya da aç biri, aynı oyunu bir başka gün sorunsuz oynarken o gün zorlanabiliyor. İlk seferde birkaç dakika süren hafif bir baş hafifliği oldukça yaygın; hiç yaşamayan da çok.

Oyunun türü de belirleyici. Yerinde durup etrafa baktığın, bir şeyleri çözdüğün bir oyunla sürekli ileri giden, dönen ya da hızlanan bir oyun beyne aynı yükü bindirmiyor. Hızlı akan görüntü iç kulağın “ben hiç kıpırdamadım” demesini zorlaştırıyor.

Gitmeden önce ne yaparsın?

Hazırlık küçük şeylerden ibaret. Boş mideyle gelme, çok tok da gelme: boş mide baş dönmesini, dolu mide bulantıyı kolaylaştırıyor. Yanında bir tost ya da meyve yeterli. Uykunu al; gece iki saat uyuyup öğleden sonra AVM’ye düşmek iyi bir fikir değil.

İlk oyunu sakin seç. Ağır tempolu oyunlarla başlama; hangi oyunun ne kadar hareketli olduğunu görevliye sorabilirsin. Oyun türlerine buradan göz atabilirsin. Arkadaşların “bir tur daha” dese bile içinde bir şey kıpırdıyorsa o tura girme. Kendini zorlamak bu işin tek yanlışı.

İlk belirtide ne yaparsın?

Hafif bir ağırlık, kafada basınç ya da midede küçük bir dönme hissettiğinde oyunu bırak. Beklersen belirtiler artıyor, toparlanman uzuyor. “Biraz daha dayanayım” diyenler genelde birkaç dakika sonra gerçekten kötüleşiyor. İlk küçük işarette dur ve görevliye söyle.

Geçerken ne yaparsın?

1. Kaskı çıkar. Gözün gerçek odaya dönünce iç kulağınla yeniden anlaşır.
2. Otur. Ayakta yürüyerek geçirmeye çalışma.
3. Küçük yudumlarla su iç.
4. Temiz hava al. Ağustos öğlesinde dışarısı fırın gibi olabilir, o yüzden uzun durma; kapı önünde iki dakika yeter.

Çoğu kişide bir süre sonra geçer. Hâlâ iyi hissetmiyorsan o gün tekrar oynama, başka bir gün sakin bir oyunla yeniden dene. Baş dönmesi ya da denge ile ilgili bir rahatsızlığın varsa oynamadan önce doktoruna danış.

İlk ziyaretin nasıl geçtiğini merak ediyorsan ilk kez VR oynamak yazısına bak. Gözün ve iç kulağın VR’da neden böyle ayrıştığını anlamak için de VR nasıl çalışır yazısı var.

← Tüm yazılar